Bokeh: Οδηγός για Φωτογράφους

Τι είναι το Bokeh;

Ο όρος bokeh περιγράφει την αισθητική ποιότητα της θόλωσης στο φόντο (ή και στο μπροστινό μέρος) μιας φωτογραφίας όταν χρησιμοποιούμε μικρό βάθος πεδίου. Δηλαδή, το bokeh δεν είναι απλώς «το θόλωμα» — είναι το πώς φαίνεται το θόλωμα: πόσο ομαλό, πόσο μαλακό, πόσο «κρεμώδες» ή πόσο ελκυστικό στο μάτι. 

Σε μια τυπική σκηνή bokeh, το θέμα είναι κρατημένο καθαρό στο προσκήνιο, ενώ το φόντο αποδίδεται με απαλή θόλωση, και τα σημεία φωτός μετατρέπονται σε όμορφα, απαλά φωτεινά σφαιρικά σχήματα (light orbs). 

---

Προέλευση του όρου «Bokeh»

Η λέξη bokeh προέρχεται από την ιαπωνική λέξη ボケ (boke), που σημαίνει «θαμπάδα» ή «θόλωση» στα ιαπωνικά. 

Στην αγγλική φωτογραφική ορολογία έγινε δημοφιλής περίπου το 1997, με τον Mike Johnston να εισάγει το γράμμα “h” στο τέλος της λέξης (από boke → bokeh) για να καθοδηγήσει τους Αγγλόφωνους στην πιο «σωστή» προφορά. 

---

Πώς προφέρεται «Bokeh»

Η πιο αποδεκτή προφορά είναι «boh-keh» (με το “o” όπως στο “bone” και “keh” όπως το “ke” του “Kenneth”), με ίση έμφαση στους δύο συλλαβές. 

Παρ’ όλα αυτά, πολλοί το λένε λανθασμένα ως bo-kay ή bo-kuh. Αλλά αν κρατήσεις το «boh-keh», θα είσαι σε ασφαλή άκρη. 

---

Πότε εμφανίζεται το Bokeh σε φωτογραφία

Για να έχεις καλό bokeh, απαιτείται:

• Μικρό βάθος πεδίου (shallow depth of field) — ώστε μόνο το θέμα να είναι σε εστίαση και το υπόλοιπο να είναι εκτός εστίασης. 
• Ανοικτό διάφραγμα (μεγάλο άνοιγμα, μικρός αριθμός f/) — π.χ. f/1.4, f/1.8, f/2.8 — που επιτρέπει έντονη θόλωση. 
• Κατάλληλες αποστάσεις — να είσαι κοντά στο θέμα και το φόντο να βρίσκεται αρκετά μακριά από το θέμα ώστε να θαμπώνει υπέρμετρα. 
• Φακοί κατάλληλοι για bokeh — φακοί με στρογγυλά λεπίδια διαφράγματος, υψηλή οπτική ποιότητα και «καλή σχεδίαση» για θόλωση. 

Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων καθορίζει πόσο όμορφο θα είναι το bokeh στην τελική σου φωτογραφία.

---

Οδηγός Βήμα προς Βήμα για να Δημιουργήσεις Bokeh

Ακολουθεί ένας πρακτικός οδηγός — από τη σκηνή στην τελική εικόνα:

• Επίλεξε τον κατάλληλο φακό

 Ένας φακός “fast” (με δυνατότητα πολύ χαμηλού f/stop) είναι ευεργετικός — ιδανικά f/2.8 ή μικρότερο. Επίσης, φακοί με περισσότερο αριθμό λεπίδων στο διάφραγμα δημιουργούν πιο στρογγυλό και ομαλό bokeh. 

• Ρύθμισε το διάφραγμα στο πιο ανοιχτό

Όσο πιο μικρός είναι ο αριθμός f (π.χ. f/1.4 ή f/1.8), τόσο περισσότερο θα θολώσει το φόντο. 
Προσοχή: με πολύ ανοιχτό διάφραγμα, το βάθος πεδίου είναι εξαιρετικά μικρό — οπότε πρέπει να εστιάσεις προσεκτικά για να μην χάσεις λεπτομέρειες στο θέμα. 

• Τοποθέτηση / Διατάξεις αποστάσεων

Φέρε το θέμα όσο πιο κοντά γίνεται στην κάμερα (μέσα στα επιτρεπτά όρια του φακού).

Απόφυγε να έχεις το φόντο πολύ κοντά πίσω από το θέμα — μεγαλύτερη απόσταση φόντου 👉 πιο ομαλό bokeh. 

Ο φακός με μεγαλύτερο εστιακό μήκος (“telephoto”) ενισχύει το bokeh, καθώς "συμπιέζει" το φόντο. 

• Δημιούργησε σημεία φωτός στο φόντο

Όμορφα bokeh δημιουργούνται όταν στο φόντο υπάρχουν μικρές πηγές φωτός — λαμπάκια, φώτα πόλης, ανακλάσεις. Αυτές οι πηγές γίνονται χαρακτηριστικές σκούρες/φωτεινές «μπούκλες».
Όσο πιο φωτεινές και απομακρυσμένες οι πηγές φωτός, τόσο πιο κομψό γίνεται το bokeh.

• Αυτόματη ή χειροκίνητη εστίαση;

Για καλύτερο έλεγχο, σε πολλές περιπτώσεις είναι προτιμότερο να περάσεις σε χειροκίνητη εστίαση και να ρυθμίσεις ακριβώς ποιο σημείο του θέματος θα εστιάσεις. 

• Λήψη και έλεγχος

Βγάλε δοκιμαστικές λήψεις. Έλεγξε στο οθόνη ή στο viewfinder ότι το θέμα είναι ευκρινές και ότι το bokeh έχει ωραία μορφή (όχι σκληρά άκρα).
Αν χρειάζεται, κάνε μικρορυθμίσεις στο διάφραγμα ή την απόσταση.

---

Τι Να Αποφεύγεις Όταν Δημιουργείς Bokeh

• Υπερβολικό θόλωμα — όταν σχεδόν όλη η εικόνα θολώνει, το θέμα χάνει τον χαρακτήρα του.
• Βρώμικος φακός ή αισθητήρας — σκόνη γίνεται ορατή σε ομαλές περιοχές.
• Θόρυβος / υψηλό ISO — σε σκοτεινές συνθήκες, ο θόρυβος φαίνεται περισσότερο στο φόντο.
• Κακή επιλογή φόντου — μονοτονίες ή τοίχοι χωρίς φωτεινές πηγές δεν λειτουργούν καλά για bokeh.

---

Bokeh με Προσομοίωση & Εφέ

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορείς να δημιουργήσεις ή ενισχύσεις bokeh με ψηφιακά εργαλεία:

• Λειτουργίες θολώματος (blur) σε επεξεργασία : Photoshop, Lightroom, φίλτρα “lens blur” μπορούν να προσθέσουν ή να ενισχύσουν bokeh.
• Bokeh με σχήματα : Μπορείς να κατασκευάσεις ένα “καπάκι” μπροστά στον φακό με κομμένα σχήματα (π.χ. καρδούλες, αστέρια) ώστε οι σημειακές πηγές φωτός στο φόντο να σχηματίζουν το επιθυμητό σχήμα. 
• Photographic effect με smartphone : Πολλά smartphones χρησιμοποιούν επεξεργασία (software) ή πολλαπλούς φακούς για να δημιουργούν θόλωση / bokeh αυτόματα. 

---

Προχωρημένες Τεχνικές & Παραλλαγές

• Μέθοδος Brenizer (Bokehrama) 

Η τεχνική αυτή συνδυάζει πολλαπλές λήψεις (panorama) με μικρό βάθος πεδίου ώστε να δώσει ένα ευρύ πεδίο θέασης αλλά με επιλεγμένο bokeh. 

• Φακοί με ειδικό σχεδιασμό (STF / Apodization) 

Ορισμένοι φακοί διαθέτουν ειδικά φίλτρα Apodization που δημιουργούν πιο ομαλό bokeh χωρίς σκληρά άκρα (π.χ. Minolta/Sony STF). 

---

Συμβουλές για  Φωτογράφους

• Στις ελληνικές πόλεις τη νύχτα (π.χ. Αθήνα, Θεσσαλονίκη), τα φώτα δρόμων, βιτρίνες και αυτοκίνητα προσφέρουν ιδανικό υλικό για bokeh.
• Στα νησιά και παραθαλάσσια μέρη, οι αντανακλάσεις σε τρίμματα νερού ή φωτισμός στην ακτογραμμή δουλεύουν υπέροχα.
• Για πορτρέτα σε καφετέριες ή στενά σοκάκια, το bokeh βοηθά να ξεχωρίσει το πρόσωπο από το φορτωμένο φόντο.
• Σε ηλιόλουστες ημέρες, με πολύ ισχυρό φως, μπορεί να χρειαστεί να χρησιμοποιήσεις φίλτρο ND ή να φωτογραφίσεις πριν την κορύφωση της ηλιοφάνειας, για να ανοίξεις περισσότερο διάφραγμα.

Πλησίασε το θέμα! 

Dont forget Art connecting Earth Photopicma Team

Ποιον Φακό Να Αγοράσω; Ο Απόλυτος Οδηγός για Νέους και Έμπειρους Φωτογράφους

Γιατί ο φακός είναι τόσο σημαντικός;

Πολλοί φωτογράφοι υποστηρίζουν πως ο φακός είναι εξίσου σημαντικός – αν όχι σημαντικότερος – από το σώμα της κάμερας.
Και έχουν απόλυτο δίκιο: κάθε φωτεινή πληροφορία που καταγράφει ο αισθητήρας της μηχανής περνά πρώτα μέσα από τον φακό.
Εκεί καθορίζονται το πόσο καθαρή θα είναι η εικόνα, το πόσο φως θα φτάσει στον αισθητήρα, καθώς και η προοπτική, η παραμόρφωση και το βάθος πεδίου.

Με λίγα λόγια, ένας ποιοτικός φακός μπορεί να απογειώσει τις φωτογραφίες σου — ακόμα κι αν η κάμερα σου δεν είναι η πιο ακριβή της αγοράς.

---

Τι ακριβώς είναι ο φακός;

Ο φακός είναι το “μάτι” της μηχανής.
Ο ρόλος του είναι να κατευθύνει και να εστιάσει το φως από το θέμα που βλέπεις προς τον αισθητήρα (ή το φιλμ στις αναλογικές κάμερες).

Κάθε φακός χαρακτηρίζεται από δύο βασικές παραμέτρους:

• Εστιακή απόσταση (focal length) – εκφράζει πόσο “ζουμαρισμένος” ή “ανοιχτός” είναι ο φακός.
• Διάφραγμα (aperture) – καθορίζει πόσο φως περνά μέσα από τον φακό.

Οι περισσότερες σύγχρονες mirrorless και DSLR μηχανές επιτρέπουν την αλλαγή φακών, ώστε να προσαρμόζεις τον εξοπλισμό σου ανάλογα με το είδος της φωτογραφίας που κάνεις — τοπίο, πορτρέτο, δρόμο, ή σπορ.

---

Εστιακή Απόσταση: Το “ζουμ” της φωτογραφίας

Η εστιακή απόσταση μετριέται σε χιλιοστά (mm) και δείχνει πόσο κοντά ή μακριά φαίνεται το θέμα σου.
Όσο μικρότερη είναι η τιμή (π.χ. 18mm), τόσο πιο ευρυγώνια είναι η εικόνα. Όσο μεγαλύτερη (π.χ. 200mm), τόσο πιο κοντά φέρνει το θέμα σου.

• 📷 Ευρυγώνιοι φακοί (10–35mm): ιδανικοί για τοπία, αρχιτεκτονική και αστροφωτογραφία.
• 👥 Κανονικοί φακοί (35–85mm): φυσική προοπτική, κατάλληλοι για πορτρέτα και φωτογραφία δρόμου.
• 🦁 Τηλεφακοί (100–600mm): για σπορ, άγρια φύση και σκηνές από μακριά.

Οι φακοί διακρίνονται επίσης σε:

• Zoom φακούς – μεταβαλλόμενη εστιακή απόσταση (π.χ. 18–55mm).
• Prime φακούς – σταθερή εστιακή απόσταση (π.χ. 50mm).

Οι prime φακοί έχουν συχνά καλύτερη οπτική ποιότητα, μεγαλύτερο διάφραγμα και πιο “καλλιτεχνικό” bokeh (το όμορφο φλουτάρισμα του φόντου).

---

Τι είναι το Διάφραγμα και γιατί μετράει;

Το διάφραγμα (aperture) είναι το άνοιγμα μέσα στον φακό από όπου περνά το φως.
Μετριέται σε f-stops (π.χ. f/1.8, f/2.8, f/5.6 κ.λπ.).

• Όσο μικρότερος ο αριθμός, τόσο μεγαλύτερο το άνοιγμα → περισσότερο φως και πιο έντονο φλουτάρισμα φόντου.
• Όσο μεγαλύτερος ο αριθμός, τόσο μικρότερο το άνοιγμα → λιγότερο φως και περισσότερο βάθος πεδίου (όλα καθαρά).

Για πορτρέτα προτιμώνται φακοί με f/1.8 ή f/2.8, ενώ για τοπία ή αρχιτεκτονική, τα f/8 έως f/11 δίνουν καθαρότητα σε όλο το κάδρο.

💡 Παράδειγμα:
Ένας φακός 50mm f/1.8 (“nifty fifty”) είναι ιδανικός για αρχάριους. Προσφέρει εξαιρετική ποιότητα, όμορφο bokeh και πολύ φως σε χαμηλό κόστος.

---

Άλλες σημαντικές παράμετροι φακών

1. Αυτόματη / Χειροκίνητη Εστίαση (AF/MF): Οι περισσότεροι φακοί έχουν επιλογή μεταξύ αυτόματης και χειροκίνητης εστίασης. Οι πιο σύγχρονοι φακοί διαθέτουν γρήγορο, αθόρυβο autofocus.
2. Σταθεροποίηση Εικόνας (IS/VR/OSS): Μειώνει το “κούνημα” όταν φωτογραφίζεις χωρίς τρίποδο. Πολύ χρήσιμο σε τηλεφακούς και χαμηλό φωτισμό.
3. Ελάχιστη Απόσταση Εστίασης: Αν θέλεις macro φωτογραφίες (έντομα, λεπτομέρειες), αναζήτησε φακούς με πολύ μικρή ελάχιστη απόσταση εστίασης.
4. Διάμετρος Φίλτρου: Αναγράφεται πάνω στον φακό (π.χ. Ø58mm) και είναι σημαντική αν θέλεις να χρησιμοποιήσεις φίλτρα (polarizer, ND κ.ά.).
5. Βάρος: Μην το υποτιμάς — οι μεγάλοι φακοί μπορεί να κουράζουν σε πολύωρες λήψεις. Ένα ελαφρύτερο σύστημα είναι συχνά πιο πρακτικό.

---

Ποιον φακό να διαλέξω τελικά;

Η επιλογή φακού εξαρτάται από το είδος φωτογραφίας που κάνεις και το budget σου:

Είδος Φωτογραφίας	Προτεινόμενος Φακός
Τοπίο	Ευρυγώνιος 16–35mm ή 24–70mm
Πορτρέτο	Prime 50mm f/1.8 ή 85mm f/1.8
Φύση / Σπορ	Τηλεφακός 70–300mm ή 100–400mm
Δρόμος	All-around φακός 24–105mm f/4
Macro	Εξειδικευμένος macro φακός (π.χ. 100mm)
Αστροφωτογραφία	Φακός με διάφραγμα f/2.8 ή μικρότερο

---

Καινούργιος ή Μεταχειρισμένος;

Αν το budget είναι περιορισμένο, ένας μεταχειρισμένος φακός μπορεί να είναι εξαιρετική επιλογή, αρκεί να τον ελέγξεις προσεκτικά για:

• Γρατζουνιές ή σκόνη στα οπτικά μέρη,
• Πρόβλημα στο autofocus,
• Μούχλα (fungus) ή χτυπήματα.

Προτίμησε καταστήματα με εγγύηση μεταχειρισμένου ή αξιόπιστους πωλητές.
Αν πάλι θέλεις να δοκιμάσεις πρώτα, υπάρχουν και στην Ελλάδα υπηρεσίες ενοικίασης φακών (π.χ. για ταξίδια ή δοκιμή πριν την αγορά).

---

Ελληνική πραγματικότητα & συμβουλές αγοράς

Στην ελληνική αγορά, οι φακοί των Canon, Nikon, Sony, Fujifilm και Panasonic είναι ευρέως διαθέσιμοι, όπως και οι τρίτων κατασκευαστών (Sigma, Tamron, Samyang).
Οι τρίτοι φακοί προσφέρουν εξαιρετική ποιότητα σε χαμηλότερο κόστος, οπότε αξίζει να τους εξετάσεις — ειδικά αν δεν σε ενδιαφέρει το brand αλλά το αποτέλεσμα.

---

Συμπέρασμα

Η αγορά φακού είναι επένδυση.
Πριν ξοδέψεις, αναρωτήσου:

• Τι θέλω να φωτογραφίζω περισσότερο;
• Πόσο φως χρειάζομαι;
• Με ενδιαφέρει η φορητότητα ή η μέγιστη ποιότητα;

Θυμήσου πως δεν υπάρχει “τέλειος” φακός για όλα.
Υπάρχει ο σωστός φακός για τον δικό σου τρόπο φωτογράφισης.
Και τελικά, το σημαντικότερο εργαλείο παραμένει… το μάτι και η δημιουργικότητά σου!

Πλησίασε το θέμα! 

Dont forget Art connecting Earth Photopicma Team

Ο Φακός και η Λειτουργία του στη Φωτογραφία

Ο φακός είναι ένα οπτικό σύστημα που έχει ως σκοπό να ελέγχει και να κατευθύνει τις ακτίνες φωτός που προέρχονται από μια φωτεινή πηγή, ώστε να σχηματίζεται καθαρά το είδωλο ενός αντικειμένου.

Παράδειγμα απλού θετικού φακού

Όπως έχουμε ήδη αναφέρει στο άρθρο για τις βασικές αρχές του φωτός, η διάθλαση συμβαίνει όταν μια φωτεινή ακτίνα συναντά μια γυάλινη επιφάνεια διαφορετικής πυκνότητας (όπως ο φακός). Κατά τη διέλευσή της μέσα από το διαφανές υλικό, η πορεία της μεταβάλλεται, αν και παραμένει παράλληλη με την αρχική κατεύθυνση.

Ένας γυάλινος δίσκος με δύο κυρτές επιφάνειες (σαν σφαίρες) έχει την ικανότητα, λόγω διάθλασης, να συλλαμβάνει τις φωτεινές ακτίνες και να αλλάζει ελαφρώς την πορεία τους, ώστε να συγκλίνουν σε ένα σημείο μετά την έξοδο από τον φακό. Εκεί σχηματίζεται το είδωλο της εικόνας μας. Αυτή είναι η βασική λειτουργία του απλού θετικού φακού.

Εστιακό επίπεδο και εστιακή απόσταση

Το εστιακό επίπεδο είναι το σύνολο των σημείων του αρχικού αντικειμένου που συγκεντρώνονται πίσω από τον φακό, σχηματίζοντας καθαρό είδωλο.
Η εστιακή απόσταση είναι η απόσταση ανάμεσα στον φακό και την κύρια εστία του, δηλαδή το σημείο όπου συγκεντρώνονται οι ακτίνες φωτός μετά τη διάθλαση.

Ο φακός αυτός ονομάζεται συγκλίνων φακός, επειδή συγκεντρώνει τις ακτίνες σε ένα σημείο. Αντίθετα, υπάρχουν και οι αποκλίνοντες φακοί, οι οποίοι διασκορπίζουν τις ακτίνες προς διαφορετικές κατευθύνσεις.

 

Τύπος Φακού	Περιγραφή	Κατηγορία
Επιπεδοκυρτός	Κυρτός στη μία επιφάνεια και επίπεδος στην άλλη	Συγκλίνων
Αμφικυρτός	Κυρτός και στις δύο επιφάνειες	Συγκλίνων
Κυρτός Μηνίσκος	Κυρτός στη μία επιφάνεια, ελαφρώς κοίλος στην άλλη	Συγκλίνων
Επιπεδοκοίλος	Κοίλος στη μία πλευρά και επίπεδος στην άλλη	Αποκλίνων
Αμφικοίλος	Κοίλος και στις δύο πλευρές	Αποκλίνων
Κοίλος Μηνίσκος	Κοίλος στη μία επιφάνεια, ελαφρώς κυρτός στην άλλη	Αποκλίνων

Είδη Φακών στη Φωτογραφία

Οι φωτογραφικοί φακοί χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:

1. Σταθεροί φακοί (Prime Lenses):
   Διαθέτουν σταθερή εστιακή απόσταση, π.χ. 50mm. Προσφέρουν υψηλή ποιότητα εικόνας και μεγάλη φωτεινότητα (με διαφράγματα όπως f/1.8 ή f/2).

2. Zoom φακοί:
   Έχουν μεταβλητή εστιακή απόσταση, π.χ. 24–70mm ή 70–200mm. Χάρη στον μηχανισμό τους, επιτρέπουν τη μεταβολή της απόστασης εστίασης χωρίς αλλαγή φακού. Συνήθως διαθέτουν μικρότερο μέγιστο διάφραγμα (π.χ. f/3.5 ή f/4).

---

Κύριες Κατηγορίες Φακών

Οι φακοί διακρίνονται σε τρεις βασικές κατηγορίες ανάλογα με την εστιακή τους απόσταση:

1. Κανονικοί Φακοί (Normal Lenses)

Οι φακοί με εστιακή απόσταση γύρω στα 50mm προσεγγίζουν τον τρόπο που βλέπει το ανθρώπινο μάτι, χωρίς παραμόρφωση.
Προσφέρουν φυσική προοπτική και μεγάλη φωτεινότητα, κάτι που τους καθιστά ιδανικούς για πορτραίτα, ταξιδιωτική και καθημερινή φωτογραφία.

2. Ευρυγώνιοι Φακοί (Wide-Angle Lenses)

Έχουν μικρότερη εστιακή απόσταση (π.χ. 35mm, 24mm, 20mm ή και 6mm) και προσφέρουν μεγαλύτερη οπτική γωνία.
Χρησιμοποιούνται κυρίως σε τοπία, αρχιτεκτονική και χώρους όπου θέλουμε να συμπεριλάβουμε περισσότερα στοιχεία στο κάδρο.

3. Τηλεφακοί (Telephoto Lenses)

Οι τηλεφακοί διαθέτουν μεγαλύτερη εστιακή απόσταση από τους κανονικούς (π.χ. 75mm, 100mm, 200mm, 300mm κ.λπ.), επιτρέποντας τη μεγέθυνση μακρινών θεμάτων.
Είναι ιδανικοί για αθλητική φωτογραφία, άγρια ζωή και πορτραίτα με απομόνωση φόντου.

---

Οι Zoom Φακοί στην Πράξη

Οι zoom φακοί συνδυάζουν χαρακτηριστικά των παραπάνω κατηγοριών, προσφέροντας ευελιξία και πρακτικότητα.
Με την περιστροφή του ειδικού “δαχτυλιδιού zoom”, μπορούμε να αλλάξουμε εστιακή απόσταση χωρίς να αλλάζουμε φακό.

Παραδείγματα δημοφιλών εστιακών περιοχών:

• 18–55mm: Τυπικός φακός για αρχάριους και καθημερινή χρήση.

• 70–200mm: Ιδανικός για αθλητικά γεγονότα ή πορτραίτα.

• 100–300mm: Κατάλληλος για φωτογράφιση άγριας ζωής ή θεμάτων από μεγάλη απόσταση.