Ο φακός είναι ένα οπτικό σύστημα που έχει ως σκοπό να ελέγχει και να κατευθύνει τις ακτίνες φωτός που προέρχονται από μια φωτεινή πηγή, ώστε να σχηματίζεται καθαρά το είδωλο ενός αντικειμένου.
Παράδειγμα απλού θετικού φακού
Όπως έχουμε ήδη αναφέρει στο άρθρο για τις βασικές αρχές του φωτός, η διάθλαση συμβαίνει όταν μια φωτεινή ακτίνα συναντά μια γυάλινη επιφάνεια διαφορετικής πυκνότητας (όπως ο φακός). Κατά τη διέλευσή της μέσα από το διαφανές υλικό, η πορεία της μεταβάλλεται, αν και παραμένει παράλληλη με την αρχική κατεύθυνση.
Ένας γυάλινος δίσκος με δύο κυρτές επιφάνειες (σαν σφαίρες) έχει την ικανότητα, λόγω διάθλασης, να συλλαμβάνει τις φωτεινές ακτίνες και να αλλάζει ελαφρώς την πορεία τους, ώστε να συγκλίνουν σε ένα σημείο μετά την έξοδο από τον φακό. Εκεί σχηματίζεται το είδωλο της εικόνας μας. Αυτή είναι η βασική λειτουργία του απλού θετικού φακού.
Εστιακό επίπεδο και εστιακή απόσταση
Το εστιακό επίπεδο είναι το σύνολο των σημείων του αρχικού αντικειμένου που συγκεντρώνονται πίσω από τον φακό, σχηματίζοντας καθαρό είδωλο.
Η εστιακή απόσταση είναι η απόσταση ανάμεσα στον φακό και την κύρια εστία του, δηλαδή το σημείο όπου συγκεντρώνονται οι ακτίνες φωτός μετά τη διάθλαση.
Ο φακός αυτός ονομάζεται συγκλίνων φακός, επειδή συγκεντρώνει τις ακτίνες σε ένα σημείο. Αντίθετα, υπάρχουν και οι αποκλίνοντες φακοί, οι οποίοι διασκορπίζουν τις ακτίνες προς διαφορετικές κατευθύνσεις.
| Τύπος Φακού | Περιγραφή | Κατηγορία |
|---|---|---|
| Επιπεδοκυρτός | Κυρτός στη μία επιφάνεια και επίπεδος στην άλλη | Συγκλίνων |
| Αμφικυρτός | Κυρτός και στις δύο επιφάνειες | Συγκλίνων |
| Κυρτός Μηνίσκος | Κυρτός στη μία επιφάνεια, ελαφρώς κοίλος στην άλλη | Συγκλίνων |
| Επιπεδοκοίλος | Κοίλος στη μία πλευρά και επίπεδος στην άλλη | Αποκλίνων |
| Αμφικοίλος | Κοίλος και στις δύο πλευρές | Αποκλίνων |
| Κοίλος Μηνίσκος | Κοίλος στη μία επιφάνεια, ελαφρώς κυρτός στην άλλη | Αποκλίνων |
Είδη Φακών στη Φωτογραφία
Οι φωτογραφικοί φακοί χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:
-
Σταθεροί φακοί (Prime Lenses):
Διαθέτουν σταθερή εστιακή απόσταση, π.χ. 50mm. Προσφέρουν υψηλή ποιότητα εικόνας και μεγάλη φωτεινότητα (με διαφράγματα όπως f/1.8 ή f/2). -
Zoom φακοί:
Έχουν μεταβλητή εστιακή απόσταση, π.χ. 24–70mm ή 70–200mm. Χάρη στον μηχανισμό τους, επιτρέπουν τη μεταβολή της απόστασης εστίασης χωρίς αλλαγή φακού. Συνήθως διαθέτουν μικρότερο μέγιστο διάφραγμα (π.χ. f/3.5 ή f/4).
Κύριες Κατηγορίες Φακών
Οι φακοί διακρίνονται σε τρεις βασικές κατηγορίες ανάλογα με την εστιακή τους απόσταση:
1. Κανονικοί Φακοί (Normal Lenses)
Οι φακοί με εστιακή απόσταση γύρω στα 50mm προσεγγίζουν τον τρόπο που βλέπει το ανθρώπινο μάτι, χωρίς παραμόρφωση.
Προσφέρουν φυσική προοπτική και μεγάλη φωτεινότητα, κάτι που τους καθιστά ιδανικούς για πορτραίτα, ταξιδιωτική και καθημερινή φωτογραφία.
2. Ευρυγώνιοι Φακοί (Wide-Angle Lenses)
Έχουν μικρότερη εστιακή απόσταση (π.χ. 35mm, 24mm, 20mm ή και 6mm) και προσφέρουν μεγαλύτερη οπτική γωνία.
Χρησιμοποιούνται κυρίως σε τοπία, αρχιτεκτονική και χώρους όπου θέλουμε να συμπεριλάβουμε περισσότερα στοιχεία στο κάδρο.
3. Τηλεφακοί (Telephoto Lenses)
Οι τηλεφακοί διαθέτουν μεγαλύτερη εστιακή απόσταση από τους κανονικούς (π.χ. 75mm, 100mm, 200mm, 300mm κ.λπ.), επιτρέποντας τη μεγέθυνση μακρινών θεμάτων.
Είναι ιδανικοί για αθλητική φωτογραφία, άγρια ζωή και πορτραίτα με απομόνωση φόντου.
Οι Zoom Φακοί στην Πράξη
Οι zoom φακοί συνδυάζουν χαρακτηριστικά των παραπάνω κατηγοριών, προσφέροντας ευελιξία και πρακτικότητα.
Με την περιστροφή του ειδικού “δαχτυλιδιού zoom”, μπορούμε να αλλάξουμε εστιακή απόσταση χωρίς να αλλάζουμε φακό.
Παραδείγματα δημοφιλών εστιακών περιοχών:
-
18–55mm: Τυπικός φακός για αρχάριους και καθημερινή χρήση.
-
70–200mm: Ιδανικός για αθλητικά γεγονότα ή πορτραίτα.
-
100–300mm: Κατάλληλος για φωτογράφιση άγριας ζωής ή θεμάτων από μεγάλη απόσταση.
