Στην εποχή της αναλογικής φωτογραφίας, τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά απ’ ό,τι σήμερα. Οι φωτογράφοι δεν είχαν στη διάθεσή τους εξελιγμένο ψηφιακό εξοπλισμό ή δυνατότητες επεξεργασίας μετά τη λήψη. Έπρεπε να διαχειριστούν το φως επιτόπου, μέσα στην κάμερα — και κάπως έτσι γεννήθηκε η ανάγκη για φίλτρα φακού.
Τα φίλτρα φακού είναι πολύτιμα εργαλεία που επιτρέπουν τον έλεγχο και τη διαχείριση του φωτός, την αλλαγή ή διόρθωση χρωμάτων, τη δημιουργία ειδικών εφέ χωρίς επεξεργασία, αλλά και την απομάκρυνση ανεπιθύμητων αντανακλάσεων. Σήμερα, παρόλο που η επεξεργασία με λογισμικά όπως Lightroom ή Photoshop έχει εξελιχθεί θεαματικά, τα φίλτρα συνεχίζουν να έχουν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία φωτογραφιών υψηλής ποιότητας.
Αυτός ο οδηγός αποτελεί μια πλήρη εισαγωγή στα φίλτρα φακού: θα μάθεις τους διαφορετικούς τύπους τους, τις χρήσεις τους, καθώς και πώς να επιλέξεις τα κατάλληλα για το στυλ φωτογράφισής σου.
📑 Περιεχόμενα
Μορφές Φίλτρων Φακού
- Screw-On (βιδωτά)
- Τετράγωνα φίλτρα
- Ορθογώνια φίλτρα
- Drop-in φίλτρα
- Sensor Clip-in φίλτρα
Τύποι Φίλτρων Φακού
• Protection, UV, IR, UV/IR Cut
• ND & Variable ND
• Graduated ND
• CPL (Circular Polarizer)
• Light Pollution
• Χρωματικά – Cooling/Warming
• Diffusion
• Close-Up
• Star Filters
📐 Μορφές Φίλτρων
🔸 Screw-On (Βιδωτά Φίλτρα)
Η πιο διαδεδομένη μορφή φίλτρων. Διατίθενται σε διάφορες διαμέτρους (π.χ. 52mm, 67mm, 77mm, 82mm) και απλώς βιδώνουν στο μπροστινό σπείρωμα του φακού. Τα περισσότερα είδη φίλτρων (UV, ND, CPL κ.ά.) κυκλοφορούν σε αυτή τη μορφή.
✅ Πλεονέκτημα: εύκολη τοποθέτηση, χαμηλό κόστος
⚠️ Σημείωση: αν έχεις φακούς με διαφορετικές διαμέτρους, μπορείς να χρησιμοποιήσεις step-up rings για να μην αγοράζεις διαφορετικά φίλτρα για κάθε φακό.
🔸 Τετράγωνα Φίλτρα
Δημοφιλή στους landscape φωτογράφους. Συνήθως έχουν διαστάσεις 100x100mm ή 130x130mm και τοποθετούνται μπροστά από τον φακό μέσω ειδικού holder.
✅ Επιτρέπουν τη χρήση του ίδιου φίλτρου σε φακούς με διαφορετικά μεγέθη μέσω adapter rings.
📸 Ιδανικά για GND και ND φίλτρα.
🔸 Ορθογώνια Φίλτρα
Χρησιμοποιούνται κυρίως με Graduated ND φίλτρα, επιτρέποντας στον φωτογράφο να τοποθετήσει τον ορίζοντα με ακρίβεια. Τα πιο κοινά μεγέθη είναι 100x150mm, ενώ για ultra-wide φακούς χρησιμοποιούνται μεγαλύτερα (π.χ. 130x170mm).
🌅 Ιδανικά για ανατολές και ηλιοβασιλέματα.
🔸 Drop-In Φίλτρα
Τα μεγάλα τηλεφακού συχνά δεν υποστηρίζουν βιδωτά φίλτρα μπροστά, λόγω μεγέθους και κινδύνου παραμορφώσεων. Έτσι διαθέτουν ειδική υποδοχή στο πίσω μέρος για drop-in φίλτρα.
📸 Συχνά χρησιμοποιούνται ND και CPL σε αυτή τη μορφή.
⚠️ Οι Canon, Nikon και Sony διαθέτουν και drop-in adapters για mirrorless σώματα (π.χ. Canon EF-EOS R adapter με φίλτρο).
🔸 Sensor Clip-In Φίλτρα
Μια πιο σύγχρονη μορφή. Τοποθετούνται μπροστά από τον αισθητήρα της κάμερας και προσφέρουν καλύτερο έλεγχο φαινομένων όπως flare ή light leaks.
Συνήθως διατίθενται για astrophotography ή IR φωτογραφία, αλλά υπάρχουν και ND επιλογές.
💡 Πολύ χρήσιμα για mirrorless σώματα με εναλλάξιμους φακούς.
📝 Σημαντική Σημείωση για τους Αισθητήρες
Οι περισσότερες σύγχρονες ψηφιακές κάμερες διαθέτουν ενσωματωμένα UV & IR φίλτρα πάνω από τον αισθητήρα για να αποτρέπουν παραμορφώσεις και λανθασμένα χρώματα.
Σε εξειδικευμένα είδη φωτογραφίας (π.χ. αστροφωτογραφία, IR photography), οι φωτογράφοι αφαιρούν αυτά τα φίλτρα για να καταγράψουν ευρύτερο φάσμα φωτός.
📸 Τύποι Φίλτρων Φακού
🛡️ Protection Filters
Διαφανή φίλτρα χωρίς καμία οπτική επίδραση, με σκοπό την προστασία του μπροστινού στοιχείου του φακού από σκόνη, νερό, γρατζουνιές ή χτυπήματα.
⚠️ Ποιότητα γυαλιού = ποιότητα εικόνας.
🌞 UV Filters
Μπλοκάρουν την υπεριώδη ακτινοβολία και μειώνουν haze σε τοπία. Σήμερα χρησιμοποιούνται κυρίως ως προστατευτικά φίλτρα.
💡 Χρήσιμα σε φωτογραφίσεις σε μεγάλο υψόμετρο ή παραθαλάσσια τοπία.
🌡️ Infrared (IR) Filters
Επιτρέπουν στο φως μόνο από το υπέρυθρο φάσμα (πάνω από 740nm) να φτάσει στον αισθητήρα. Παράγουν ονειρικές, δημιουργικές εικόνες, συχνά με λευκά δέντρα και σκοτεινό ουρανό.
📸 Ιδανικά για fine art και experimental photography.
👉 UV & IR Cut Filters
Χρησιμοποιούνται σε κάμερες με αφαιρεμένα UV/IR φίλτρα, για να επαναφέρουν τη λειτουργία AF και τα κανονικά χρώματα.
🎯 Πολύτιμα για υβριδική χρήση μιας τροποποιημένης κάμερας.
🕶️ ND (Neutral Density) Filters
Μειώνουν την ένταση του φωτός χωρίς να αλλάζουν τα χρώματα.
👉 Ιδανικά για μακρές εκθέσεις (π.χ. silky νερό σε καταρράκτες ή φώτα πόλης) ή για μεγάλο άνοιγμα διαφράγματος σε έντονο φως.
Π.χ. ND8 = 3 stops μείωση, ND1000 = 10 stops μείωση.
🔄 Variable ND Filters
Επιτρέπουν μεταβλητή μείωση φωτός μέσω περιστροφής, π.χ. 1.5–9 stops.
🎥 Ιδανικά για βίντεο — προσαρμόζεις την έκθεση χωρίς να αλλάζεις ταχύτητα ή διάφραγμα.
🌅 Graduated ND (GND) Filters
Διαβαθμισμένα φίλτρα που επιτρέπουν εξισορρόπηση του φωτεινού ουρανού και του σκοτεινότερου προσκηνίου.
📸 Must-have για landscape photographers.
🌀 CPL (Circular Polarizer)
Πολύ ισχυρό εργαλείο:
-
Αφαιρεί αντανακλάσεις από νερό/γυαλί
-
Ενισχύει το μπλε του ουρανού
-
Αυξάνει το contrast
💡 Περιστρέφοντας το φίλτρο ρυθμίζεις την ένταση του εφέ.
🌃 Light Pollution Filters
Φιλτράρουν τις κιτρινοπορτοκαλί λάμψεις του τεχνητού φωτισμού (575–600nm) για καθαρότερο νυχτερινό ουρανό.
🌠 Ιδανικά για αστροφωτογράφους και urban night shooters.
🎨 Colored / Cooling / Warming Filters
Παλιότερα απαραίτητα, σήμερα χρησιμοποιούνται κυρίως για δημιουργικό έλεγχο χρωματικής ισορροπίας ήδη από τη λήψη.
🔥 Warming = πιο “χρυσός” τόνος
❄️ Cooling = πιο “ψυχρός” τόνος
✨ Diffusion Filters
Δημιουργούν ένα “cinematic” ή “film look”, μαλακώνοντας τις σκιές και τα φώτα. Παράγουν halo γύρω από φωτεινά σημεία και μειώνουν τη σκληρή ψηφιακή λεπτομέρεια.
🎥 Πολύ αγαπητά σε κινηματογραφιστές.
🔍 Close-Up Filters
Μειώνουν την ελάχιστη απόσταση εστίασης ενός φακού και προσομοιώνουν macro δυνατότητες.
💡 Οικονομική εναλλακτική για macro φωτογραφία.
🌟 Star Filters
Δημιουργούν φωτεινά αστέρια γύρω από πηγές φωτός. Υπάρχουν σε εκδόσεις 4, 6 ή 8 ακτίνων.
🎇 Ιδανικά για φωτογραφίες πόλης, νυχτερινές σκηνές, γιορτινά φώτα.
🏁 Συμπέρασμα
Τα φίλτρα φακού αποτελούν αναπόσπαστο εργαλείο κάθε φωτογράφου, ανεξάρτητα από το επίπεδο εμπειρίας. Είτε θες:
-
να προστατεύσεις τον φακό σου,
-
να διαχειριστείς δύσκολο φως,
-
να πετύχεις κινηματογραφικό εφέ χωρίς Photoshop,
👉 Πρακτική συμβουλή: επένδυσε σε ποιοτικά φίλτρα με καλές επιστρώσεις (multi-coated), καθώς τα φθηνά φίλτρα μπορούν να μειώσουν σημαντικά την οπτική απόδοση του φακού.
